Obraz nagłówka
27

Paź

Alimenty – kwestie podstawowe

kategoria: Prawo rodzinne

Sprawy alimentacyjne powszechnie uznaje się za sprawy mniej złożone. Nie do końca podzielam to stanowisko, albowiem w rzeczywistości jest z tą kategorią spraw podobnie, jak ze sprawami wielu innych kategorii: są w ramach spraw alimentacyjnych sprawy bardzo proste i krótkie, występują jednak takie, w których proces trwać może kilka miesięcy i stwarzać wiele skomplikowanych zagadnień. Nie wyłącza to załatwienia sprawy w sposób ugodowy.

 

W wielu sprawach alimentacyjnych rzecz toczy się o niewielkie kwoty- jednak o wielkim znaczeniu.

 

Przystępując do sprawy alimentacyjnej warto przyjrzeć się kilku zasadniczym kwestiom:

 

  1. Stronami w takich sprawach jest uprawniony ( w przypadku osoby nie posiadającej zdolności do czynności prawnych / nie posiadającej zatem zdolności do czynności procesowych/ – będzie to jej przedstawiciel ustawowy) i zobowiązany. Przedmiotem sprawy jest wysokość ewentualnej renty alimentacyjnej, którą określa się przez zestawienie usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego.
  2. W sprawach alimentacyjnych nie zawsze krąg uprawnionych zamyka się w ramach krewnych pierwszego stopnia, bądź w ramach krewnych. Tak będzie w przypadku występowania obowiązku alimentacyjnego między stronami stosunku przysposobienia.
  3. W przypadku, gdy alimenty zostały zasądzone w przeszłości – warto pamiętać o tym, że w sprawach alimentacyjnych nie obowiązuje powaga rzeczy osądzonej, zatem ich wysokość może ulec zmianie w zależności od zmiany okoliczności dotyczących tak usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego jak i możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego.
  4. Celem przyspieszenia postępowania warto zastanowić się nad środkami dowodowymi, które mają pomóc w realizacji celu postępowania. Wprawdzie w sprawach alimentacyjnych złagodzone są rygory dowodowe, jednak upływ czasu jest tu także istotnym czynnikiem.

 

Generalnie rzecz biorąc w sprawach alimentacyjnych mają zastosowanie przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz przepisy Kodeksu postępowania cywilnego.

 

Przykładowe orzeczenia:

 

Postanowienie

Sądu Apelacyjnego w Krakowie – I Wydział Cywilny

z dnia 19 listopada 2012 r.

I ACz 1711/12

 

  1. W przypadku małoletnich dzieci stron w zakres ich usprawiedliwionych potrzeb wchodzą wydatki związane bezpośrednio z ich utrzymaniem, takie jak wydatki na wyżywienie, naukę, odzież, czy też środki higieniczne, ale także te związane z utrzymaniem miejsca zamieszkania, w którym ulokowane jest ich centrum interesów życiowych. Dopiero bowiem uwzględnienie wszystkich wydatków powiązanych z utrzymaniem małoletnich dzieci stron prowadzi do uzyskania miarodajnego określenia poziomu usprawiedliwionych potrzeb uprawnionych do świadczeń alimentacyjnych. Wydatki ponoszone przez jednego z rodziców z tytułu regulowania opłat za gaz, energię elektryczną, wodę, śmieci, internet, telefony, ubezpieczenie domu i podatek, jak również te wynikające z konieczności spłacenia kredytu zaciągniętego wspólnie przez strony oraz za zgodą współmałżnka należy także potraktować jako zmierzające do zaspokojenia usprawiedliwionych potrzeb małoletnich dzieci stron, gdyż bez ich uregulowania nie możliwe byłoby zapewnienie im właściwych warunków mieszkaniowych.
  2. Rodzice nie mogą uchylić się od obowiązku alimentacyjnego na tej podstawie, że wykonywanie tego obowiązku stanowiłoby dla nich nadmierny ciężar. Są bowiem obowiązani podzielić się z dzieckiem nawet najmniejszymi dochodami. Podstawą oddalenia powództwa o zasądzenie alimentów może być tylko brak wszelkich możliwości po stronie zobowiązanego, nie zaś szczupłość środków, jakimi on rozporządza. Możliwości bowiem zarobkowe i majątkowe zobowiązanego określają zarobki i dochody, jakie ten uzyskiwałby przy pełnym wykorzystaniu swych sił fizycznych i zdolności umysłowych, nie zaś rzeczywiste zarobki i dochody.

 

Wyrok

Sądu Najwyższego – Izba Cywilna

z dnia 14 stycznia 2000 r.

I CKN 1177/99

Rodzice mogą być zwolnieni od świadczeń alimentacyjnych w stosunku do dziecka tylko wtedy, gdy dziecko posiada własny majątek, a dochody z tego majątku wystarczają na całkowite pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. We wszelkich innych wypadkach na rodzicach ciąży stanowczy obowiązek, ograniczony tylko ich możliwościami zarobkowymi i majątkowymi stosownie do art. 135 § 1 KRO, utrzymania dziecka. W szczególności nie może zwolnić rodziców od obowiązku świadczeń alimentacyjnych okoliczność, że dziecko jest faktycznie utrzymywane przez kogo innego.

 

Wyrok

Sądu Najwyższego – Izba Cywilna

z dnia 5 maja 1998 r.

I CKN 284/98

Zakres usprawiedliwionych potrzeb dziecka powinien być ustalony w ten sposób, aby w razie ich zaspokojenia stopa życiowa dziecka była taka sama jak stopa życiowa rodziców. Konsekwencją tego zapatrywania jest to, że rodzice w żadnym razie nie mogą uchylić się od obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, które nie może się utrzymać samodzielnie, tylko na tej podstawie, że wykonywanie obowiązku alimentacyjnego stanowiłoby dla nich nadmierny ciężar. Rodzice muszą więc podzielić się z dzieckiem nawet najmniejszymi dochodami. Nie chodzi tu o mechaniczny podział osiąganych przez rodziców dochodów, ale o zbliżone z rodzicami zaspokojenie usprawiedliwionych potrzeb dzieci, przy uwzględnieniu ich wieku, stanu zdrowia, kierunku szkolenia oraz innych indywidualnych okoliczności. Pewna opieszałość w łożeniu alimentów powoduje, iż potrzeby uprawnionego – z braku należnych świadczeń alimentacyjnych (z baraku środków pieniężnych) są zaspokajane w mniejszym zakresie, że jego stopa życiowa jest niższa niż byłaby wówczas, gdyby zobowiązany do alimentacji wypełniał swój obowiązek. Taki stan nie może mieć wiążącego znaczenia dla oceny uzasadnionych potrzeb dzieci, które w założeniu prawidłowego wypełniania obowiązku alimentacyjnego powinny być większe.

 


Nota prawna:

Wpisy na niniejszym Blogu nie są poradami prawnymi i nie powinny być w ten sposób interpretowane. Przed podjęciem jakichkolwiek kroków prawnych w przedmiocie Państwa problemów należy zapoznać się z aktualnym stanem prawnym w tym zakresie lub skorzystać z usług uprawnionego, fachowego prawnika, np.: adwokata lub radcy prawnego.